Community-gedragen hiv-zorg voor transmensen

Nederland beschikt over een internationaal hoog aangeschreven hiv-zorgsysteem. Tegelijkertijd laat recent Nederlands onderzoek zien dat deze zorg niet voor iedereen gelijkwaardig uitpakt. In een longitudinale analyse van het Nederlandse ATHENA-cohort beschrijven Jongen et al. (2024) dat transgendervrouwen met hiv vaker laat worden gediagnosticeerd, vaker uit zorg verdwijnen en minder vaak virale onderdrukking bereiken dan andere groepen, ondanks goede behandelresultaten zodra zij daadwerkelijk in zorg zijn.

Deze bevindingen sluiten aan bij internationale studies waaruit blijkt dat hiv onder trans personen sterk samenhangt met structurele ongelijkheden zoals stigma, discriminatie, geweld en uitsluiting van zorg. In hun overzichtsstudie in The Lancet tonen Poteat et al. (2016) aan dat deze factoren wereldwijd bepalend zijn voor zowel hiv-risico als zorguitkomsten bij transvrouwen. Meer recent beschrijven Reisner et al. (2022) genderbevestigende zorg expliciet als een structurele voorwaarde voor effectieve hiv-preventie en -behandeling.

De Pozitively Trans groep van de Hiv Vereniging vertrekt vanuit deze inzichten en heeft als doel de toegang tot zorg, zorgbinding en kwaliteit van leven te verbeteren voor trans- en genderdiverse mensen met hiv, met speciale aandacht voor mensen met een grote afstand tot zorg en angst voor het zorgsysteem.

Onderzoek laat zien dat angst voor het zorgsysteem, eerdere negatieve ervaringen en verwacht stigma belangrijke redenen zijn waarom transmensen laat of onregelmatig in zorg komen. Earnshaw et al. (2015) beschrijven hoe hiv-stigma werkt via meerdere mechanismen, waaronder interne schaamte, verwachte discriminatie en daadwerkelijke uitsluiting, en hoe dit directe invloed heeft op zorgmijding.

Pozitively Trans vertrekt daarom niet vanuit de medische afspraak, maar vanuit community, relatie en vertrouwen. Tegelijkertijd erkent het project dat goede zorg niet uitsluitend kan leunen op ervaringsdeskundigheid. Pozitively Trans organiseert geen alternatieve zorg, maar een betere weg naar zorg. Niet sneller, maar veiliger. Niet alleen, maar samen.