Je staat er niet alleen voor

Voor alle duidelijkheid: je bent niet verplicht om iemand te vertellen dat je hiv hebt. Ook niet op je school, de crèche, je werk of aan je huisarts, sekspartner, specialist en bedrijfsarts. Het kan voor jezelf wel goed zijn om het je arts te vertellen, omdat hiv een rol kan spelen bij eventuele klachten. Alle artsen (dus ook bedrijfsartsen) hebben beroepsgeheim en mogen niet zonder jouw toestemming aan anderen vertellen dat je hiv hebt. Als je hiv-remmers gebruikt en medicijnen krijgt voorgeschreven van een andere arts, is het aan te raden om deze arts te informeren, omdat er wisselwerkingen kunnen zijn tussen hiv-remmers en andere middelen. Als je dit per se niet wilt: je apotheek checkt deze wisselwerkingen ook.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Je weet van tevoren niet hoe iemand zal reageren. Vertellen over het hebben van hiv is iets persoonlijks. Goede en ondersteunende reacties zijn prettig. Maar bang zijn voor negatieve reacties is niet vreemd. Een steun in de rug: als het virus eenmaal onderdrukt is kun je hiv niet meer overdragen. Iedereen gaat er anders mee om. Uit onderzoek van de Hiv Vereniging blijkt dat vier op de tien mensen met hiv het hebben verteld aan alle familieleden en een op de zeven juist aan geen enkel familielid. Een derde heeft het aan alle vrienden verteld en een op de tien aan geen enkele vriend. Op het werk zijn mensen minder open over hiv: de helft heeft het aan geen enkele collega verteld.

Bij veel mensen met hiv gaat het heel geleidelijk: vaak vertellen mensen het in de loop van de tijd aan wat meer mensen. Maar het komt ook voor dat iemand er eerst heel open over is en het bij een nieuwe baan niet meer nodig vindt om het te vertellen. Realiseer je wel: als je het eenmaal verteld hebt kun je het niet meer terugdraaien. En je hebt geen garantie dat niemand het doorvertelt. Bedenk voor jezelf waarom je het wel of niet wilt vertellen: wat is voor jou de meerwaarde?

Het kan lastig zijn om je partner te vertellen dat je hiv hebt. Ook bij het daten kan het lastig zijn, je kan misschien niet inschatten hoe je date zal reageren. En het ideale moment bestaat niet. Als je bij een eerste afspraakje vertelt over je hiv, kan het gebeuren dat de ander afhaakt. Terwijl het misschien toch maar een eenmalig contact zou zijn. Aan de andere kant: als je het lang voor je uit schuift, wordt het steeds ingewikkelder om het te vertellen.

Het is aan jou om te beslissen hoe open of hoe eerlijk je wil zijn over je hiv-status bij sekspartners. Het is goed om te weten dat je in Nederland juridisch gezien bij seksuele contacten nooit verplicht bent om te vertellen dat je hiv hebt (in veel andere landen ligt dat anders). Ook niet als bijvoorbeeld een condoom scheurt of als jullie onbeschermd contact hebben. De verantwoordelijkheid voor de risico’s van onbeschermde seks ligt altijd bij beide partners. Is je viral load onmeetbaar, dan kun je hiv niet overdragen. Lees meer hierover bij n=n: niet meetbaar = niet overdraagbaar. Je leest hier meer over het informeren van je sekspartners na je hiv-diagnose. 

Het is een persoonlijke afweging of je wel of niet over je hiv-status vertelt op je werk. In ieder geval ben je niet verplicht iets te melden over je status. En als je het wel wilt, wat is dan de meerwaarde voor jezelf?

De keuze wel of niet vertellen is het gemakkelijkst als je geen klachten hebt. Lastiger wordt het als je wel klachten hebt, je regelmatig ziek meldt en je bijvoorbeeld de werkuren zou willen aanpassen aan je gezondheid. De bedrijfsarts is dan de meest aangewezen persoon om mee te overleggen. Hij heeft als arts zijn medisch beroepsgeheim en zwijgplicht, ook naar je werkgever toe. Maar wat je ook doet, de beslissing is volledig aan jou!

Het innemen van medicijnen is voor de meeste mensen eenvoudig. Het is gemakkelijker geworden om medicatie in te nemen zonder dat anderen, collega’s bijvoorbeeld, het hoeven te zien. Dit hoeft dus geen reden te zijn om iets te vertellen over hiv. Als je gezondheidsklachten met hiv te maken hebben, kan het goed zijn om aan je bedrijfsarts te vertellen dat je hiv-positief bent.

Het niet melden van je hiv-status kan later geen reden zijn om je te ontslaan. Volgens de wet mag er namelijk helemaal niet naar je gezondheid worden gevraagd. Als je werkgever of leidinggevende toch vraagt naar de reden van ziekmelding kun je reageren met een wedervraag: ’Waarom is uw vraag volgens u van belang? Als ik iets had dat van invloed zou zijn op mijn functioneren, zou ik het u vertellen, maar ik geloof niet dat mijn gezondheid daar iets mee te maken heeft’. Je komt dan voor jezelf op. Dat kan juist gezien worden als een goede vaardigheid.

Bij dagelijks sociaal contact wordt hiv niet overgedragen. Op de werkvloer is dat niet anders. Je kunt dus rustig handen schudden, computers, gereedschap en andere gebruiksvoorwerpen delen.  In branches waarbij er een hoger risico is op bedrijfsongevallen, gelden arbo- en/of hygiëne protocollen waaraan werknemers gebonden zijn. Zo'n protocol beschermt iedereen tegen de overdracht van allerlei aandoeningen of infecties, het gaat dus om veel meer dan alleen hiv. Per bedrijfstak kan zo'n protocol verschillen. In de horeca gelden bijvoorbeeld andere voorschriften dan in de zorg. In de serie ‘Positive Professional' vertellen mensen over open zijn over hiv op je werk. 

Je hoeft het op school niet te vertellen als je hiv hebt. Hiv is niet overdraagbaar in dagelijks contact, ook niet bij stoeien, samen spelen of kopjes delen. Maar als hiv er bijvoorbeeld voor zorgt dat je niet lekker in je vel zit, kan het belangrijk zijn dit op school te vertellen. Meestal is er een vertrouwenspersoon bij wie je je verhaal kwijt kan.

Als je het fijn vindt dat mensen het weten kun je het aan een paar klasgenoten of misschien aan de klas vertellen. Het is belangrijk dat je doet waar je je goed bij voelt.

Alle artsen (dus ook bedrijfsartsen) hebben beroepsgeheim en mogen niet zonder jouw toestemming aan anderen vertellen dat je hiv hebt. Je bent het zelf ook niet verplicht om te vertellen dat je hiv hebt. Soms kan dit wel tot betere zorg leiden. Een tandarts zal bijvoorbeeld je gebit misschien beter in de gaten houden.

Als je hiv-remmers gebruikt en medicijnen krijgt voorgeschreven van een andere arts, is het aan te raden om deze arts te informeren, omdat er wisselwerkingen kunnen zijn tussen hiv-remmers en andere middelen. Wil je het niet melden aan deze arts, zorg er dan voor dat je apotheker de medicatie checkt op wisselwerkingen. Lees in de serie ‘Positief contact in de zorg’ meer over gebruik maken van zorg met hiv.

Als deze pep-talk je nog niet heeft overtuigd: alle begrip. Wil je graag een keer praten met iemand anders die hiv heeft, of anderen ontmoeten die hiv hebben, dan zijn daarvoor verschillende mogelijkheden:

• Peersupport
• Workshop Positief Leven
• De RESET workshop