'Live to tell', een boek over hiv en aids in Nederland: een verhaal om door te geven

Robbert schreef de bundel in samenwerking met Matthijs le Loux, die de hoofdstukken over de medische ontwikkelingen voor zijn rekening nam. Ook de Hiv Vereniging werkte mee aan de totstandkoming. Door mee te denken, mee te zoeken naar interviewkandidaten en de verhalen van feedback te voorzien. Overlevenden, nabestaanden, artsen en activisten blikken in het boek terug op een turbulente tijd.

Robbert vertelt: “De eerste aanzet voor het boek vormde zich toen ik in 2007 met mijn man op een bankje zat bij het New York City AIDS Memorial in Greenwich Village, een imposant stalen kunstwerk ter nagedachtenis aan de meer dan 100.000 mensen die in de stad overleden aan de gevolgen van aids. Er zijn daar meerdere monumenten, exposities, toneelstukken, boeken, films; op allerlei manieren wordt het verhaal doorverteld. Naarmate ik meer wist over de situatie in New York en de VS, vond ik het steeds vreemder dat ik zo weinig wist over de situatie in Nederland. Waarom was er eigenlijk in Nederland nog geen boek met verhalen van mensen met hiv door de decennia heen, vastgelegd en gebundeld voor huidige én toekomstige generaties?”

Indringend

De auteur werkte veertien maanden aan het boek, waarvan de eerste twee exemplaren gisteren officieel werden uitgereikt. Eén aan Hiv Vereniging-vrijwilliger Erwin, die in 1983 hiv opliep en daarmee van de geïnterviewden het langst hiv heeft. En één aan twintiger Thomas, één van de jongste personen die in het boek aan het woord komt.

V.l.n.r: Erwin, Robbert & Thomas, in de nok van Carré. Foto: Pieter Brokx

Waar Robbert in zijn boek bijzonder goed in is geslaagd, is het tot leven brengen van verhalen van mensen die deze zelf niet meer kunnen vertellen. Tot de verbeelding spreekt onder meer het hoofdstuk over zanger René Klijn, wiens dappere optreden in een uitzending van het programma Schreeuw van de Leeuw van presentator Paul de Leeuw in 1992 in het nationaal geheugen is gegrift. Liefdevol, gedetailleerd en indringend neemt Robbert je aan de hand van interviews met vrienden en familie je mee achter de schermen en voordeur. 

Breed publiek

Zijn keuze om zijn thema's regelmatig aan te haken bij populaire cultuur pakt goed uit, en maakt het boek toegankelijk voor een breed publiek. Zo interviewt hij een geëmotioneerde Humberto Tan over diens broer die aan de gevolgen van aids overleed. Tekstdichter Coot van Doesburgh onthult in het boek dat de tekst die zij het lied Waar is zon (waarmee Willeke Alberti in 1994 aan het Songfestival deelnaam) schreef voor haar aan de gevolgen van aids overleden vriend Johan Westenberg (oud-voorzitter Hiv Vereniging) – destijds hield ze dat liever geheim. En waar is toch dat kopje gebleven waaruit toenmalig Koningin Beatrix dronk, tijdens een werkbezoek aan het buddyproject van de Schorerstichting?   

Geen schaamte

Het boek blijft niet in het verleden hangen, Robbert en Matthijs schrijven naar het licht toe. Hiv-behandelaren en wetenschappers vertellen over de introductie van hiv-medicatie halverwege jaren negentig, en hoe daarmee hiv van doodsvonnis verandert in een aandoening waarmee prima te leven valt. Tegen het einde van het boek komt Tim aan het woord, nu 28 en geboren met hiv. Sinds zijn twaalfde weet hij dat hij het heeft. Robbert: “Tim kent geen schaamte over hiv, want hij heeft nooit gehoord: 'jij bent vies'. Zijn generatie heeft geen idee wat er destijds is gebeurd. Dat is prettig ontnuchterend.”  

Maar met dit boek is er voor Tims generatie, en elke generatie na hem, gelukkig wel een onmisbaar naslagwerk beschikbaar, een verhaal om door te geven.

Live to tell (336 pagina’s, A.W. Bruna Uitgevers) is beschikbaar als paperback, e-book en luisterboek. A.W. Bruna Uitgevers De prijs voor de paperback is € 24,99.